Antik Dönem’de Teknoloji: Babil Pili

Elektrik, motor, kablosuz ağ, telefon ve diğerleri. Bu karmaşık terimlerin hepsi günümüzde karşımıza ”Teknoloji” kelimesinin içerikleri olarak çıkmaktadır. Peki nedir bu teknoloji ? Sadece bugün mü vardı ya da geçtiğimiz çağlarda teknoloji bizim bildiğimiz anlamı taşıyor muydu?

Öncelikle gelin teknoloji kavramını biraz irdeleyelim. Kelime anlamı olarak teknoloji Yunancadaτέχνη” yani ”Tekno” kelime kökünden gelen ve kısaca ”Zanaat bilimi” anlamını taşıyan bir terimdir. Kelime anlamının yanı sıra teknolojinin en büyük özelliği kolay kullanıma sahip olmasıdır. Öyle ki günümüzde sahip olduğumuz bütün teknoloji ürünlerini düşündüğümüzde kolaylık ve pratiklik ön planda olmak zorundadır. Örnek olarak baktığımızda elektrik akımı kendi başına bir icat olarak sayılsa da bu akımı ve aydınlatmayı evlerimizde prizler ile kolayca kullanamadığımız takdirde teknoloji anlamı maalesef taşımayacaktır. Günlük hayatımızda kullandığımız bütün teknolojik aletleri göz önünde bulundurduğumuzda bu durumun kesin olarak geçerli olduğunu fark etmiş oluruz. Aksi takdirde sadece bir odayı aydınlatmak için fizik derslerinde kullandığımız mekanizmayı kurmak ve bunu her defasında tekrarlamak bize teknoloji kelimesi kadar sempatik gelmeyebilir ve hayli moral bozucu olabilirdi.

antik dönem

Peki bu durum geçmiş dönemlerde de bizim çağımızda olduğu kadar ilgi çekici miydi yoksa teknoloji kavramına sadece şanslı olan bizler mi istediğimiz anlamları yüklüyoruz ? Bu soruların cevaplarına gelmeden önce içinde bulunduğumuz sistemden yani Dünya’dan bahsetmek gerekir. Dünya yaklaşık 4.55 Milyar yaşındadır. Bu zaman içerisinde Dünya birçok topluluğa, uygarlığa, medeniyete ve düşünceye ev sahipliği yapmıştır.

Dünya’nın yaşı 4.55 Milyar olmasına rağmen Arkeoloji Ana Bilim Dalı’nda çalışan Arkeologlar Dünya’nın bilimsel olarak incelemesini Paleolitik Çağ’dan yani günümüzden yaklaşık dört milyon yıl önce başlatmaktadır. Bu döneme baktığımızda insanların avcı-toplayıcı olduğunu görürüz. Aslında teknoloji kavramı daha bu dönemlerde kısmen karşımıza çıkmaktadır. Düşündüğümüzde yabani hayvanlar ve zorlu yaşam şartları altında mağaralarda yaşayan insanlar bu şartlara dayanabilmek için o günün teknolojik şartlarını epey zorlamışlardır. Öyle ki avlanmak için bulunan ince, uzun ve keskin olan mızrak benzeri aletler ve mağara yapılanması bunlara en iyi örneklerdir. Bu dönemin devamında yerleşik hayat geçilmesi ile birlikte Neolitik Dönem adı verilen zaman diliminde gelişim daha sık ve hızlı olmuştur.

Paleolitik araç ve gereçler

Bu dünyanın gelişim sürecinde aldığı yol ve gösterdiği gelişim insanoğlunun aslında bugünlerde geleceği nokta için birer referanstır. Fakat benim sizlerle paylaşmak istediğim konu M.Ö 3.yy’da ve pekte yabancı olmadığımız topraklarda geçmektedir. Mezopotamya ve Babil. Bahsettiğimiz bölge dünyada insanın var olduğu her dönemde önemli bir rol oynamıştır. Sümerler, Asurlar, Akadlar ve hem büyük imparatorlukların başkenti hem de kendi başına bir Krallık olan Babil. Teknoloji ile inceleyeceğimiz örneğin Babil’den olması bizi şaşırtmaz. Çünkü Babil M.Ö 2 binlerden itibaren gelişim açısından diğer medeniyetlere göre çok önde ilerlemiştir.

Bizi ilgilendiren dönemi  M.Ö 3 yy’da yani Pers İmparatorluğu hakimiyetinde olduğu dönemdir. 1930’lu yıllarda Alman Arkeolog Wilhelm Koenig tarafından bir araştırma yapılmış ve araştırma sonucunda ”Babil Pili ya da Babil Bataryası” olarak adlandırılan bir nesne ortaya çıkartılmıştır. Evet yanlış okumadınız pil. Bizim bildiğimiz ve günlük hayatımızda neredeyse her an kullandığımız pil. Peki nereden çıktı bu pil? Bahsettiğimiz zaman dilimi günümüzden yaklaşık iki bin üç yüz sene öncesinde daha Tesla’nın Edison’un hatta elektrik kelimesinin bile telafuz edilmediği günlerde kim neden yapma gereği duydu? Üretimi ve kullanımı nasıldı ya da kullanılma aşamasına gelindi mi? Şimdi gelin bu sorulara beraber cevaplar arayalım.

Bağdat Pili yapı olarak antik dönem seramiklerine benzer bir yapıdadır. Görünüş itibariyle bir çömlektir, kilden yapılmıştır ve uzunluğu 13 cm’dir. Fakat bu eseri diğer seramik çömleklerden ayıran özelliği içinde bulunan düzeneğidir. Bu düzenek demirden yapılmış olan bir çubuğun etrafına sarılmış bakırdan oluşmaktadır. Ana gövde olan kilden yapılmış çömleğin içinde ziftten bir tabaka yapılmıştır. Bağdat Pili keşfedildikten sonra ilk olarak antik dönemde kullanım amacı araştırılmıştır. Araştırmayı yapan yine Bağdat Pilini bulan arkeolog Wilhelm Koenig olmuştur. Araştırmasında bu düzeneğin içine şarap ve sirke benzeri asit barındıran sıvılar konulduğunda elektrik üretiminin sağlandığını göstermiştir. İlerleyen zamanlarda çeşitli araştırmacılar kendi ürettikleri kopyalarda çalışmalar yapmışlar ve üzüm suyu kullanılan deneylerde 1,5-2 Volt elektrik elde etmişlerdir. Bu sonuçta eserin keşfedildiğinde neden kullanıldığı üzerine yapılan yorumları doğrulamıştır.

Bağdat Pili Irak’ta Bağdat yakınlarında bulunmuştur. Antik dönemde enerji kaynağının keşfi ve kullanılması yönünde çeşitli fikirler mevcuttur. Öncelikle ilk mantıklı eleştiri pilin bulunduğu tabakaya ait olmadığı ya da uygarlık farklılığı olduğudur. Eserin bulunduğu döneme baktığımızda Mezopotamya da çok güçlü devletler bulabilmekteyiz. İkinci Pers Krallığı ve Hellenistik Devir dikkate alınması gereken güçlerdir. Fakat bölgede hakim olan bir diğer güç Mısır hesaba katılmadan yorum yapmak yeterli olmaz. En önemli iddaa da Mısır ile ilgilidir. Öyle ki Mısır antik dönemde sağlık ve tedavi konusunda çok fazla ilerleme göstermiştir. Bunu Mısır hiyerogliferinde açıkça görmekteyiz. Elektrikle bağdaştırılan noktası ise elektriğin tedavi amaçlı kullanımıdır. Bu tedavi şekli Mısır’da bilindiği takdirde bu eserin ticaret ya da kültür etkileşmesi yoluyla Bağdat’a ulaşması mümkündür. Bunun dışında aynı bölgede yaşayan daha önceki uygarlık Sümerler de gelişim açısından çok farklı seviyelere ulaşmışlardır. Kültür aktarımı sayesinde belki de bu eser M.Ö 3 yy’lara aktarılmış olabilir. Eserden günümüze kadar sadece bir tane bulunmuş olması bunun o dönemdeki bir deneyden ibaret olduğunun da bizlere gösterebilir.

Yapılan yorumlar ve iddaalar uçsuz bucaksızdır fakat aralarından biri diğerlerine göre daha enteresan bulunabilir. Bu yorumda ünlü Mısır Piramitlerinin içinde bulunan hiyeroglif ve duvar bezemelerinden bahsedilir. Bağdat pilinin ise bu eserleri yaparken aydınlatma amaçlı kullanıldığı iddaa edilir. Gerçekten? Mısır Piramitleri nasıl yapıldı ? Uzaylıların bu mesaide görevi neydi ? İlerleyen zamanlarda bunları da konuşmak dileğiyle…

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir